De klik: Nick Hannes

Op zoek naar het toeval

 

De reizen van Nick Hannes door de voormalige Sovjet-Unie, China en Mongolië, die resulteerden in het fotoboek Red Journey, veranderden zijn manier van fotograferen en gaven een nieuwe wending aan zijn carrière.

 

Op de foto die Nick heeft uitgekozen om zijn kantelmoment te illustreren, zien we een nepeiland in de Oekraïense Krim, meer bepaald in de kuuroordstad Yevpatorija. Een eiland dat door een plaatselijke fotograaf is voorzien van plastic palmbomen en een schildpad, om als stand-in te dienen voor exotischer en onbetaalbaarder bestemmingen. ‘Ik heb me door de strandfotograaf van dienst laten portretteren op de schildpad’, vertelt Nick Hannes. ‘Vervolgens ben ik een paar uur op die plek blijven wachten tot er iets gebeurde. Het is een fascinerend landschap: de zee is het prachtigste decor dat er bestaat. Na een tijdje verschenen er een aantal passanten die elkaar blijkbaar niet kenden. Op een bepaald moment zaten ze alle drie op de rots, kwamen er een paar honden bij en begonnen twee van de mensen te telefoneren. Zo krijg je een ironisch tafereeltje van aangespoelde drenkelingen die om hulp bellen. Het is niet toevallig een van de laatste beelden in het boek geworden. Een foto met een metaforische betekenis die niet direct journalistiek te duiden is, maar een meer universele taal spreekt. Veel mensen vragen het me, maar nee, de foto is helemaal niet geënsceneerd. Net zoals alle foto’s uit mijn boek is ze geplukt uit de realiteit. Ik zoek het toeval op, ik laat het toeval toe. Dat kan door mijn favoriete actieradius op te zoeken, de rand van een stad, en te kijken en geconcentreerd te zijn. Ik heb het weleens “geconcentreerd rondhanggedrag” genoemd.’ Waarbij de fotograaf als het ware onzichtbaar wordt. ‘Van als de mensen op de foto beseffen dat ik hen fotografeer, is het om zeep,’ zegt Nick.

Wat is het grote verschil met zijn vroegere werk? ‘Door mijn reizen voor Red Journey ben ik weggedreven van de fotojournalistiek’, zegt Nick Hannes. ‘Dat was geen bewuste keuze, het is vanzelf zo gegaan. Voordien maakte ik korte, intense reizen van een week of twee waarop ik rond één thema werkte. Nu was ik een jaar lang onderweg, waardoor mijn blik anders werd. De beelden roepen nu meer het gevoel van een reiziger op, een passant, een observator, iemand die op de achtergrond blijft. Een foto als deze heeft zo goed als geen informatiewaarde, maar net daarom krijg je iets dat veel vrijer interpretabel en universeler is.’ Zo wordt de foto mogelijk een zinnebeeld voor het toegenomen individualisme in het post-communistische tijdperk. De exotische idylle van het kapitalisme is een sprookje gebleken, geïllustreerd door een surrogaateiland met plastic palmbomen. Op een nog universeler niveau wordt de mythe van het onbewoonde eiland doorprikt door de tragikomische sfeer tussen de aangespoelde strandwandelaars.

Vandaag noemt Nick Hannes zich niet langer fotojournalist maar documentair fotograaf. ‘Dat betekent voor mij dat ik een vorm van subjectieve fotografie beoefen. Een soort fotografie die zeker niet de waarheid in pacht wil hebben, want daar geloof ik niet in. Een goede documentaire fotograaf toont zijn eigen standpunt en voegt iets toe aan de realiteit die hij fotografeert. Ik kies steeds meer voor zeer klassieke foto’s, van op ooghoogte gemaakt, met groothoek, zonder speling met scherptediepte, zonder telelenzen en zonder opdringerige ingrepen, buiten het kiezen van een beeldkader dan. Meer en meer voel ik me aangetrokken tot de grootformaatfotografen met hun technische camera, en ik overweeg ernstig om er ook een in huis te halen en nog geconcentreerder en trager te gaan werken. Fotografen die ik bewonder zijn Nadaf Kander, Simon Roberts, Mitch Epstein. Ook Carl De Keyzer is nog altijd een groot voorbeeld. Ik besef dat ik met de technische camera aan spontaneïteit zal inboeten, maar dat is een onderzoek dat ik wel wil voeren.’

Sinds zijn terugkeer uit het voormalige Oostblok loopt Nick niet langer mee in de dagelijkse ratrace van de kranten- en magazinefotografen. Hij wordt nu beschouwd als een fotograaf-auteur en is in staat om vrijwel uitsluitend zijn eigen projecten uit te voeren. Zijn fotoportfolio’s verkoopt hij aan oude klanten als Knack en nieuwe als de Volkskrant en Le Monde 2 – ‘Tien keer beter betaald dan in België, dat maakt meerdere maanden goed’, zegt Nick. Maar zijn basisinkomen haalt hij ondertussen uit een onderwijsopdracht als gastdocent voor de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent. ‘Lange tijd heb ik de boot van het onderwijs afgehouden, maar ik heb er geen spijt van dat ik uiteindelijk heb toegehapt. Het houdt me fris om met de studenten bezig te zijn, ik leer veel bij van mijn collega’s en het past in mijn carrièreswitch naar een meer kunstzinnige fotografie.’

www.nickhannes.be

 

Groepstentoonstellingen

In de marge (nog tot 4/9/2011)

Museum Dr. Guislain, Gent

www.museumdrguislain.be

 

Beyond the document (nog tot 25/9/2011)

Bozar, Brussel

www.bozar.be