Herman Konings: ‘Kleinschaligheid is big business’

Welke maatschappelijke en economische trends verwacht Herman Konings en wat doet hij zelf met zijn geld?

Bent u een belegger?‘Nee, al klinkt dat misschien vreemd voor iemand die de zoon is van een regiodirecteur van wat destijds de Generale Bank was. Mijn vader was van eenvoudige komaf en werkte zich op door te focussen op persoonlijk contact met de klanten. Hij heeft de bank groot gemaakt in Zonhoven. Hij was een atypische bankier in de zin dat hij mijn broers en mij altijd bezworen heeft geen aandelen te kopen. Hij voerde spaarzaamheid hoog in het vaandel en waarschuwde ons voor graaicultuur.’

Hoe is uw vermogen gestructureerd?

‘Ons geld zit in langetermijnsparen, wat obligaties en een beetje steen. Mijn vader geloofde in steen en liet ons een aantal ondergrondse parkeergarages in Brussel na. Mijn echtgenote en ik hebben een goed lopende zaak en geen kinderen, wat op zich ook al een investering is. Uit berekeningen blijkt dat één kind 220.000 euro kost en ze worden steeds duurder, want ze gaan steeds later het huis uit. Ik heb ooit wel aandelen gehad en heb me zelfs ooit laten verleiden door call- en putopties, toen ik als jobstudent in de Generale Bank werkte. Ik verdiepte me toen in beleggingsblaadjes in de bibliotheek. Ik denk dat mijn liefde voor trends daar ontstaan is.’

Trendwatcher of beleggingsadviseur, het lijkt niet zo’n grote stap.

‘Voor een aantal banken schets ik maatschappelijke trends waarop beursanalisten dan voortbouwen. Trends die zij kunnen koppelen aan initiatieven op bedrijfsvlak. De timing is daarbij cruciaal. Misschien zou ik wel goede investeringen kunnen doen op basis van mijn analyses, maar dan zou ik mezelf een beetje verloochenen. Misschien speelt psychoanalytisch ook mee dat echt beleggen zou kunnen aantonen dat ik als trendwatcher niet onfeilbaar ben. Al ben ik ervan overtuigd dat ik doorgaans goede voorspellingen heb gemaakt, maar vaak te vroeg.’

Wat zijn de trends waarmee beleggers volgens u in 2012 rekening moeten houden?

‘De massaal met pensioen vertrekkende babyboomers bepalen de komende jaren de trends. De vergrijzing is een feit, maar dat betekent niet dat je moet investeren in farma. Integendeel, want die industrie komt in het vizier van de overheid die daar een deel van haar geld zal halen. De babyboomers vertonen SKI-gedrag: Spending their Kids’ Inheritance. De eerste vijf jaar na hun pensioen zijn hun wittebroodsjaren: zij spenderen zoals hun ouders nooit gedaan hebben, trouwens voor een deel met het geld dat hun ouders zorgvuldig hebben gespaard.’

Waarin moeten we dan investeren om van dat geld te profiteren?

‘De evidente sectoren zijn hospitality & travel, zeker in Europa, met name in de steden. Voor de babyboomers is mobiliteit en reizen vanzelfsprekend. Investeer in stadsverfraaiing, in entertainment, in cultuurtempels -kijk maar naar het MAS. De vastgoedprijzen op het Antwerpse Eilandje worden nu al naar boven gestuwd door de babyboomers die hun huizen in de rand verlaten en in de stad willen wonen. Voorts: hobby’s. De babyboomers willen topmateriaal, voor hun digitale camera, voor hun kookgerief, ook voor hun sport.’

Als ik u zo bezig hoor, is er geen economische recessie.

‘Die is er zeker wel, maar die biedt voor de echt kapitaalkrachtigen een uitgelezen kans om zich van het plebs te onderscheiden. Het gaat dus heel goed in de luxesector. Voor de jongere generaties is het over het algemeen een heel ander verhaal. Kinderen van babyboomers – de zogenaamde babybusters – moeten geen grote erfenis verwachten, ze moeten langer werken en ze zullen minder pensioen hebben. De jonge mensen van vandaag zijn grootgebracht met welvaart. Zij willen die verworvenheid niet zomaar opgeven en kopen veel meer op krediet.’

Zijn babybusters wel een interessante doelgroep voor investeerders?

‘Hun tijdsbudget is beperkt, dus alle elektronica die hen helpt om zo efficiënt mogelijk te leven, is zeer gegeerd. De economische crisis heeft een aantal interessante gevolgen. Mensen hebben minder te besteden, maar ze willen geen kwaliteitsverlies. Ze zullen veel meer lokaal consumeren. Vandaar ook het succes van unieke, natuurlijke producten uit de terroir, het succes van moestuinen en volkstuinen. Het lokale denken, mede vanuit een reactie tegen de globalisering. Andersglobalisme is mainstream geworden. Kleinschaligheid is big business.’

SLECHTSTE INVESTERING
‘Onze huwelijkslijst, anno 1992: zowat een derde van de geschenken hebben we nooit gebruikt. In die tijd was het not done om harde centen te vragen.’
BESTE INVESTERING
‘Mijn vrouw. We hebben een mooie reserve kunnen opbouwen en weten dat we het met elkaar kunnen rooien. En we hebben een aanvaardbare balans tussen werk en leven.’
Verschenen in De Standaard op 2/1/12

Portefeuille Stefan Duchateau

‘Speculatie druist in tegen mijn methodiek’

Stefan Duchateau is docent Financial Risk Management, Advanced Portfolio Management en Financial Engineering. Daarnaast werkt hij als consulent voor ondermeer Argenta. In een vroegere functie maakte hij ondermeer KBC Asset Management groot.

Wat is uw analyse van de toestand op de beurzen en in de bankwereld?

‘Ons kapitalistisch marktsysteem is gebaseerd op een aantal assumpties. Als die niet meer kloppen, worden we overgelaten aan elementen waarvan we de draagwijdte niet kunnen inschatten. In mijn cursussen begin ik bij het faillissement van het hefboomfonds Long-Term Capital Management in 1998. Daar kwam alles samen: de hebzucht van enkelingen, de eerzucht van een aantal mensen die dachten dat ze zich niet konden vergissen, tot en met de heerszucht van degenen die erop moesten toezien en alles toedekten. Een near miss, waarbij de schade gelukkig beperkt bleef tot de aandeelhouders van LTCM. We wisten wat er verkeerd kon gaan: het opbouwen van duizenden posities, die allemaal kwetsbaar waren voor liquiditeitsrisico.’

Is hebzucht ook vandaag het grootste probleem?

‘Het heeft er toe bijgedragen, maar de mens is al tienduizenden jaren hebzuchtig. Waarom loopt het nu zo grondig mis? Door de falende strategie van de banken had men nood aan aanvullende inkomsten. Die moesten altijd groter worden en daarom had men traders nodig die altijd maar grotere risico’s wilden en mochten nemen. De eerzucht en onbekwaamheid van een aantal CEO’s is een belangrijker factor dan hebzucht.’

Veel banken hebben hun les nog altijd niet geleerd, weten we nu.

‘Het is niet overdreven te stellen dat we vandaag dicht bij het realiseren van het systeemrisico staan. Wanneer er door Europa geen degelijke constructie in het vooruitzicht wordt gesteld, zou het kunnen dat er grotere banken dan Dexia in de problemen geraken, met alle domino-effecten vandien op andere banken, ondernemingen en overheden. Terwijl de oplossing eenvoudig is: gedurende een paar jaar een obligatiegarantie uitspreken voor alle Europese landen die het nodig hebben. Dat moet volstaan om rust te creëren en blijvende maatregelen uit te werken.’

Welke aandelen houdt u in deze omstandigheden nog in portefeuille?

‘Eigenlijk vraag je een schoenmaker niet welke schoenen hij draagt, maar vooruit. Ik bekijk mijn portefeuille op de lange termijn en huldig daarbij het allocatieprincipe dat de Talmoed voorschrijft: een derde in grond, een derde in zaken en een derde in geld. (lacht) Voor mij komt dat neer op 33% vastgoed, 33% aandelen en 33% cash. Wat ik maandag (vandaag, red.) zal doen, zal afhangen van de toestand op de beurzen. Als er effectief systeemrisico is, probeer ik zoveel mogelijk aandelen te verkopen, maar ik vermoed dat men met een voldoende degelijke oplossing zal komen. Als dat het geval is, bouw ik mijn cash af en investeer ik in gebalanceerde defensieve producten met kapitaalsbescherming.’

Wat is uw beleggingshorizon?

‘Ik ben er absoluut van overtuigd dat je aandelen moet kopen met de bedoeling ze tien à twintig jaar in portefeuille te houden. Aandelen uitpikken is nooit mijn ding geweest. Ik ben altijd meer bezig geweest met de structuur die je moet bouwen onder portefeuilles, hoe je het risico onder controle houdt en hoe de portefeuille-analyse moet werken. Waar ik altijd van heb gewalgd is speculatie. Je mag zowel mijn persoonlijke als professionele portefeuilles erg zeer grondig op navlooien: ik doe niet aan speculeren.’

Druist het in tegen uw gevoel voor ethiek?

‘In de eerste plaats tegen mijn methodiek. Resultaten komen van goede structuren en disciplinair omgaan met langetermijn asset-allocatie. In mijn definitie is een beurs een plek waar op een efficiënte manier risico’s dienen te worden geprijsd en gespreid over vele schouders. Als je daar roversbendes op loslaat die parasiteren op het systeem, krijg je een karikatuur van hyena’s die onterecht op de hele biotoop afstraalt. Hyena’s hebben hun nuttige kanten, maar ze moeten niet verheerlijkt worden. Mensen moeten beseffen dat speculeren geen heldengedrag is, maar abnormaal gedrag. Ik kan overigens met harde cijfers aantonen dat dit type van investeringsgedrag over de langere termijn enkel verliezen veroorzaakt.’

BESTE INVESTERING

‘Mijn drie grootste posities zijn ook mijn beste: Apple, IBM en India. Ik heb Apple gekocht toen ze tien dollar stonden, en ben gestopt met kopen toen ze over de 150 dollar gingen. Men vergeet ook wel eens hoe goed IBM het op de lange termijn heeft gedaan.’

SLECHTSTE INVESTERING

‘Er is één ding waar ik spijt van heb en dat ik onmogelijk kan compenseren: de tijd die ik verloren heb door te lang en tegen beter weten in bij sommige grootbanken te blijven, toen ze onder bewind kwamen van verkeerde mensen.’

Verschenen in De Standaard op 24/10/2011

Portefeuille Koen De Leus

‘Ik hanteer een hit and run-strategie’

 

Koen De Leus – Marktenspecialist bij KBC Securities Bolero

 

KBC-aandelen zijn vandaag nog minder dan een vijfde waard in vergelijking met drie jaar geleden. Heeft dat gevolgen voor uw persoonlijke portefeuille?

‘Dat valt wel mee. Ik heb sinds de kredietcrisis van 2007-2008 geen bankaandelen meer in portefeuille, behalve dan RHJ International, die Kleinwort Benson bezit en KBC Ierland heeft overgenomen. Ik denk dat de banken nog woelige tijden te wachten staan. Welke banken zonder kleerscheuren deze periode zullen doorkomen, is moeilijk in te schatten.’

Vreest u nog voor bijkomende Dexia-scenario’s?

‘Het is een zeer ondoorzichtige situatie, als je weet dat Dexia bij de stress-test als twaalfde van de 91 onderzochte banken uitkwam. Het blijkt dus vooral een kwestie van vertrouwen, en dat krijg je pas terug als de politici de nodige maatregelen treffen. In 2007 hebben de VS krachtdadig ingegrepen om hun bankencrisis te beslechten. Het grote verschil is dat je in Europa met zeventien landen rond de tafel zit. Het zijn de politici die zullen bepalen wie de rekening zal betalen: de obligatiehouder, de aandeelhouders of alle burgers.’

Ziet u de toekomst van de beurzen op lange termijn somber in?

‘Ik denk dat er nog een Armageddon-moment moet komen. Een gebeurtenis waardoor de politici verplicht zullen worden een gigantische stap voorwaarts te zetten. Iets dat de koersen met 10 à 15% doet dalen, waarna zich een ideale koopgelegenheid zal voordoen voor een paar kwartalen en winsten van 30 tot 50% in het vizier komen.’

De meeste aandelen zijn nu toch al erg laag gewaardeerd.

‘We bevinden ons sinds 2000 in een langetermijn berenmarkt, die gekenmerkt wordt door dalende waarderingen. Aandelen zijn inderdaad vrij goedkoop gewaardeerd, maar ik vrees dat ze nog goedkoper zullen worden alvorens mensen ze zullen oppikken. Daarnaast hebben we te maken met een ontplofte kredietzeepbel. Uit het verleden weten we dat het zes à zeven jaar duurt voor een lokale kredietzeepbel hersteld is. Hier gaat het over een globale zeepbel die in 2007 ontploft is. Maar dat wil niet zeggen dat er op korte termijn geen opportuniteiten zijn.’

Hoe past u die analyse toe op uw eigen portefeuille?

‘Ik hanteer momenteel een hit and run-strategie. Iets aangrijpen op een moment van massaal pessimisme, winst nemen en terug in winterslaap gaan tot de volgende crisis. Momenteel zit ik zeer zwaar in cash, tot 70%. Ik werk met limietorders: als Delhaize naar 41 zakt, koop ik het goedkoop. Thrombogenics zou ik kopen aan 11 euro. Als ik zo spotgoedkoop kan kopen, kan ik niets verkeerd doen. Wanneer ik dan 20 à 25% winst maak, werk ik met ‘stop-loss’-verkooporders. Als het aandeel zakt, neem ik mijn winst. Mijn doel is vandaag niet zozeer veel winst te maken, maar vooral verliezen te vermijden. En als de berenmarkt over is en niemand nog wil beleggen, zal ik stilletjes aan terug beginnen. In 2007 heb ik een serieus pak slaag gehad en heb ik we heel wat defensiever opgesteld. ‘

Hoe beschermt u zich nog tegen ongewenste verliezen?

‘Met turbo shorts, een uitstapmechanisme dat je kunt vergelijken met put opties, maar dan veel eenvoudiger. Je hoeft geen rekening te houden met de volatiliteit en je maakt gebruik van een hefboomeffect: elk punt dat de Dow Jones Euorstoxx zakt, krijg je een veelvoud aan punten bij, afhankelijk van de onderliggende ‘stop-loss’ niveau van de turbo. Eigenlijk is het een simpele indekking voor een daling, qua kost overigens te vergelijken met put opties. Daarnaast bestaat ongeveer vijf procent van mijn portefeuille uit fysiek goud. Goud maakt deel uit van de basis van elke beleggingspiramide. Als er iets extreems gebeurt, heb je altijd dat nog.’

Zijn er nog aandelen die u wel lang in portefeuille houdt?

‘Een zeer defensief aandeel als Elia is de voorbije maanden gestegen, omdat het als een veilige haven wordt beschouwd. Iets minder gelukkig ben ik over Roche: ik geloofde erin vanwege de toenemende vergrijzing, maar sommige van hun kankermedicijnen staan ter discussie. Ik blijf vasthouden aan Total, het enige aandeel van de Dow Jones Stoxx 600 dat de voorbije twintig jaar telkens zijn dividend minstens stabiel heeft gehouden of verhoogd. Voor het overige blijf ik liefst heel dicht bij België, om de dubbele belasting te vermijden.’

Wat is uw langetermijndoelstelling als belegger?

‘Een appeltje voor de dorst voor als ik met pensioen ben. Natuurlijk doe ik ook aan pensioensparen vanwege het fiscale voordeel, maar ik ben ervan overtuigd dat de pensioenen voor mensen die gemiddeld of bovengemiddeld verdienen niet zullen volstaan. Hopelijk maakt de volgende regering eindelijk werk van het aanpakken van de vergrijzingsproblematiek.’

 

SLECHTSTE INVESTERING

‘Als jonge belegger had ik flink in een fonds met Aziatische tijgers geïnvesteerd. Dat is me in 1997 niet goed bekomen. Ik bleef achter met een kater van 40% verlies.’

 

BESTE INVESTERING

‘Agfa-Gevaert heb ik drie jaar geleden, in volle herstructurering, gekocht aan 1,20 euro en verkocht aan 6 euro. Ik was er best trots op dat ik eindelijk de discipline had gevonden om de gerealiseerde winsten op tijd te nemen.’

 

Verschenen in De Standaard, 17/10/2011

 

Portefeuille Jan Lamers

‘Geen compassie met aandeelhouders’

Socioloog en economist Jan Lamers stond twintig jaar lang aan het hoofd van Tijd NV, de uitgever van wat toen nog de Financieel-Economische Tijd heette. Vandaag woont hij in Frankrijk en engageert hij zich onder andere als bestuurder in Triodos Bank.

 

U komt uit een nest van zelfstandigen. Heeft dat uw houding tegenover geld en werk bepaald?

‘Op het gebied van werk wel: het arbeidsethos, niet goed kunnen nietsdoen, dat zit er diep in. Wat geld betreft, heb ik wel veel geld verdiend voor de ondernemingen waar ik voor werkte, maar met mijn eigen geld ben altijd te weinig bezig geweest. Het was nooit mijn bedoeling om rijk te worden. Geld verdienen is altijd een uitvloeisel geweest van wat ik graag deed. Daarom heb ik ook zoveel leuke dingen kunnen doen.’

Op welke gerealiseerde meerwaarden bent u het meest trots?

‘Dat ik de FET heb opgekrikt van een krant met een jaarlijkse omzet van 100 miljoen frank tot een krantenbedrijf met een waarde van 2,6 miljard frank – de prijs die HAL Invest, de groep achter Het Financieele Dagblad, bereid was te betalen. Al is Tijd dan door te lang talmen enkele jaren later voor minder dan de helft verkocht. Iets als het website-ontwikkelingsbedrijf Net it Be was ook ongelooflijk: daar hebben we met Tijd NV 10 miljoen frank ingestoken, om het vier jaar later voor 250 miljoen BF aan Alcatel te verkopen.’

Was u in uw periode bij Tijd een actief belegger?

‘Niet echt. Ik vond het zonde van de tijd die je erin moet steken. In aandelen investeren en met de emotionele golven van de beurs meedeinen is niets voor mij. Ik gaf de voorkeur aan sparen, liefst in een gestructureerde vorm, waarbij het geld automatisch opzij wordt gezet: pensioensparen, fiscaal sparen, groepsverzekering. Met mijn aandelen van Tijd heb ik trouwens in verhouding wel gouden zaken gedaan, jammer genoeg niet in absolute bedragen.’

U bent nu bestuurder bij Triodos bank. Is ethisch beleggen meer uw ding?

‘Ik ben nog altijd geen grote belegger. Bij Triodos ben ik vanuit het antroposofisch gedachtengoed terechtgekomen. Ik heb zeer veel moeite met het totale gebrek aan transparantie bij de traditionele banken, die nog altijd opereren onder de slogan “We’re only in it for the money,” om het met Frank Zappa te zeggen. Sociale, ethische en milieu-implicaties doen niet ter zake, tenzij bij de marketingpraatjes. Alleen het financieel rendement telt. Bij Triodos is dat anders. Wij streven niet alleen naar Profit, ook zorgen voor Planet en People hoort expliciet tot onze doelstellingen. We gaan ervan uit dat als geld de wereld slechter kan maken, geld de wereld ook beter kan maken.’

Als alle banken zouden werken als Triodos, was er dan geen bankencrisis geweest?

‘Natuurlijk niet. Wij hanteren een directe, transparante link tussen spaarders en investeerders. Dan kan je natuurlijk nooit een return on equity van 18% halen, maar hoogstens 5% à 7%. Dat volstaat voor de traditionele bankjongens niet. Daarom hebben ze met steeds intransparantere producten een speculatieve financiële wereld gecreëerd die totaal los staat van de economische realiteit. Hebzucht is de enige drijfveer daarachter. Met gedupeerde aandeelhouders heb ik dan ook geen enkele compassie. Wat ik niet begrijp, is dat een zich sociaal noemende organisatie als het ACW in die logica meegaat en zich mogelijk voor 2,5 miljard heeft laten vangen door Dexia.’

Een bank als Triodos blijft ondanks zijn gestage groei wel erg klein.

‘In vergelijking met de grote banken zijn wij kabouters. Sommigen hadden gedacht dat de bankencrisis de mensen tot inzicht zou brengen, maar dat is erg naïef. 2008 was een rampenjaar, maar de banken gaan sindsdien vrolijk verder op hun oude weg. Het verbaast me nog elke dag hoe onnozel en braaf de mensen zijn. Alleen met de garanties voor Dexia is elke Belg nu mogelijk tot 6.000 euro kwijt, en toch is er niemand die op straat komt.’

Waar geeft u het meeste geld aan uit? Aan uw huis in Frankrijk?

‘Ik woon net over de grens in de Franse Ardennen, maar het leven is er goedkoper dan in België. Ik kan er me probleemloos een tuin van een halve hectare permitteren. Op amper 150 km van Leuven vind je er een heel andere wereld. Nee, persoonlijk geef ik nog altijd het meeste geld uit aan informatie: boeken, kranten en tijdschriften, internet vast en mobiel.’

 

SLECHTSTE INVESTERING

‘Mijn studies sociologie. Tegelijk heb ik toen het meeste geleerd, maar zeker niet aan de unief. Ik ging nooit naar de les, maar ik maakte films, was actief in de Cultuurraad, was kampleider op jongerenkampen. Gelukkig had ik aan twee maand genoeg om door de examens te geraken.’

 

BESTE INVESTERING

‘Relatief bekeken heb ik meeste geld verdiend aan de aandelen die ik als werknemer van Tijd NV kon kopen bij elke kapitaalsverhoging. Dat vond ik wel een zinnige vorm van beleggen in aandelen, omdat ik die business ook zelf in de hand had.’

 

Verschenen in De Standaard, 10/10/11

Portefeuille Lorenz Bogaert

‘Ik ben een emotionele belegger’

Samen met Toon Coppens stampte Lorenz Bogaert in 2003 de sociale netwerksite Netlog uit de grond, met een startkapitaal van amper 6.000 euro. Samen met zijn vennoot is hij vandaag meerderheidsaandeelhouder van Massive Media, het bedrijf dat hun diverse online activiteiten overkoepelt.

In 2007 verkocht u een deel van de aandelen van Massive Media aan durfkapitalisten voor 5 miljoen euro. Welke eisen stellen zij aan het bedrijf?

‘De belangrijkste investeerder, Index Ventures, is een van de meest gereputeerde durfkapitalisten in Europa. Zij stellen geen eisen, maar koesteren wel verwachtingen, met name: groei. Al onze investeerders vertrouwen heel sterk op de oprichters. Ze houden ons handje niet vast maar bezorgen ons op bijna Socratische wijze correcte en terechte adviezen. Ze doen dat eerder door vragen te stellen dan door te zeggen wat we moeten doen. Wij zijn nooit gepusht door onze investeerders, en dat is een zalig gevoel.’

Bent u op zoek naar nieuwe investeerders voor Massive Media?

‘Op dit moment niet. We zijn heel zuinig omgesprongen met de kapitaalsinjectie uit 2007, die ons heeft toegelaten een mooie buffer op te bouwen. Tegenwoordig is onze dating community Twoo heel sterk aan het groeien. Als het zo doorgaat, doen we misschien toch nog een beroep op extra kapitaal. Maar dan kijken we in de eerste plaats naar onze bestaande investeerders, die altijd hebben laten weten daar bereid toe te zijn. Een beursgang is niet aan de orde, alhoewel op lange termijn niet uitgesloten.’

Belegt u zelf in aandelen?

‘Mijn beleggingen op de beurs hebben tot nog toe een zeer wisselend succes gekend. Ik ben ingestapt in 2008, op een moment dat ik geloofde dat de beurs niet verder kon zakken. Maar het bleek nog lager te kunnen. Gelukkig had ik vooral geïnvesteerd in bedrijven die ik ken, zoals Apple, dat daarna 400% is gestegen. Ik vind het belangrijk dat je het bedrijf en zijn producten kent, en ik zou het liefst alleen in IT en technologie investeren.’

Maar?

‘Iedereen raadde me aan mijn portefeuille te diversifiëren, zodat ik ook aandelen als Fortis en Dexia heb gekocht. Die heb ik met forse verliezen moeten verkopen, waardoor mijn rendement in totaal bijna nul bedraagt. Als ik de stress meereken, zijn aandelen eigenlijk niets voor mij. Ondertussen heb ik mijn aandelenportefeuille grotendeels afgebouwd en beperk ik me voornamelijk tot de parallelfondsen van Index Ventures, waardoor je als het ware mee kunt investeren in de bedrijven waar Index instapt. Dat is trouwens mijn investering met het beste rendement. Ik ben al een paar keer in positieve zin geschrokken van de bedragen die ze uitkeren na een exit.’

Welke aandelen zou u iedereen aanraden?

‘Ik kijk nog even de kat uit de boom, maar mijn voorkeur zou dan gaan naar bedrijven die ik ken en waarvan ik de producten zelf gebruik: de elektrische voertuigenbouwer Tesla, Apple, Amazon, Google. Vooral grote namen die al iets bewezen hebben op de beurs, en die nog veel potentieel hebben. Ik ben misschien een emotionele belegger, maar als ik in het verleden meer was afgegaan op mijn buikgevoel, zou ik een beter rendement hebben.’

Op welk gebied bent u eerder zuinig?

‘Zuinig is misschien niet het juiste woord, maar ik ben wel iemand die zwaar aan het rekenen slaat als hij iets wil kopen. Als ik een huis koop, verzoek ik verschillende experts om advies. Bij elke belangrijke aankoop vraag ik veel offertes en pik ik er de beste uit. Ik luister ook naar aanbevelingen van andere mensen. Mijn Tesla lijkt misschien een dure aankoop, maar ik heb het allemaal nagerekend: geen benzine meer, geen BIV, geen verkeersbelasting, 125% aftrekbaarheid. En ik vermijd tankstations, waardoor ik geen cola en snoep meer koop.’ (lacht)

Waar kunt u veel geld aan uitgeven?

‘Aan alles waar ik zelf van kan genieten: een huis, een appartementje aan de zee. Op termijn zijn dat waarschijnlijk ook goede beleggingen, maar het gaat me vooral om de waarde, het plezier en het gebruik. Reizen vind ik ook heel belangrijk voor mijn geluk. Persoonlijk rendement is voor mij veel belangrijker dan financieel rendement.’

SLECHTSTE INVESTERING

‘Een paar jaar geleden bood mijn bank me een IPO’tje aan, een evenementenbedrijf dat naar de beurs trok. Tegen mijn gewoonte in heb ik ingetekend zonder het aandeel eerst grondig te onderzoeken. Na een paar maand was het bedrijf failliet en was ik de (gelukkig kleine) investering helemaal kwijt.’

BESTE INVESTERING

‘In 2003 heb ik samen met Toon Coppens elk 3.000 euro bijeengeraapt om het bedrijf op te richten dat nu Massive Media heet. We mogen zeker niet klagen over het rendement, maar we hebben ook zwarte sneeuw gezien, ups en downs gekend en altijd keihard doorgewerkt. Het komt zeker niet vanzelf.’

Verschenen in De Standaard, 3/10/10

Johan Michielsens: ‘Mijn bedrijf is mijn spaarpot’

Johan Michielsens is de eigenaar van Kranen Michielsens, bekend van de oranje reuzenkranen en -trucks.

 

Hoe gaat u om met uw geld?

‘Ik bezit geen enkel aandeel, behalve die van mijn eigen bedrijf. Ik heb geen spaarrekening, geen obligaties. Ik doe niet aan pensioensparen. Als ik meer dan een paar duizend euro op mijn rekening heb staan, stort ik ze terug op de rekening-courant. Ik betaal mezelf een loon uit dat het gemiddelde is van de lonen in mijn managementteam. Eerlijkheidshalve moet ik daarbij vermelden dat ik meer marge heb, want mijn bedrijf is mijn spaarpot. Mijn managers moeten zelf een spaarpot aanleggen.’

Hoe hebt u de overnames die de groei stuwden gefinancierd?

‘Het gaat over meer dan tien overnames in tien jaar tijd, betaald met eigen vermogen, via bankleningen en -leasing. Wij keren nooit dividend uit. Nu zijn we op een moment van consolidering aangekomen. Onze sector heeft de crisis wereldwijd goed gevoeld. Dat maakt het tot een moment om na te denken over je bestaansredenen.’

Wat is uw appreciatie van de economische toekomst?

‘We zijn met 800 miljoen mensen in de VS, Canada en Europa die hun dominantie in de wereld nog altijd vanzelfsprekend vinden, terwijl 6 miljard mensen in het Oosten het daar niet mee eens zijn, en de cijfers hebben om hun gelijk te bewijzen. Zij stellen onze dominantie in grote internationale organen terecht in vraag. Europa moet dringend werk maken van gezonde structuren, van het betaalbaar houden van de gezondheidszorg, van investeringen in onderwijs. We mogen niet op ons verleden teren en zelfgenoegzaam zijn.’

Waar gaat uw geld vooral naartoe?

‘Naar de renovatie van mijn huis, een nooit eindigend project. Het is een oude boerderij die ik zo authentiek mogelijk restaureer. Ik hou van het patine van oude dingen, niet van luxe. Authenticiteit primeert op comfort. In sommige stukken van het huis zouden verwarmingstoestellen en Velux-ramen niet passen, dus het is er soms niet al te warm, al probeer ik maximaal te isoleren. Oude ramen, oude deuren en oude vloeren probeer ik zoveel mogelijk in stand te houden. Een huis met een tuin moet evolueren. Als je alles in één keer doet, riskeer je te zwaar in te grijpen en dingen niet te zien.’

Waar geeft u liever geen geld aan uit?

‘Aan niet-duurzame dingen als snel verslijtende dingen of bijvoorbeeld water in flessen. Ik kan me erover opwinden dat mensen in ons land San Pellegrino drinken. Water dat over 1.000 km wordt getransporteerd, terwijl je perfect spuitwater kunt maken van kraantjeswater. Als ik iets koop, bekijk ik dat op de lange termijn. Ik heb liever vijf paar degelijke schoenen waar ik jaren mee doe dan veel wegwerpschoenen. Ik weiger elk seizoen een nieuwe garderobe te kopen. Ik wil een degelijke keuken waar ik verder op kan bouwen, in plaats van elke tien jaar een nieuwe prefabkeuken. Maar onze economie is grotendeels gebaseerd op consumeren en wegwerpen.’

U bent TEW’er van opleiding en behaalde een MBA in de VS. Rendeert dat nog altijd?

‘Als ik het opnieuw zou mogen doen, zou ik misschien in plaats van TEW voor geschiedenis kiezen, wat me mateloos fascineert. Babson College was een openbaring omdat ik er mensen uit alle kanten van de wereld leerde kennen en omdat we er leerden onze stellingen inhoudelijk te onderbouwen. Nieuwsgierigheid vind ik de belangrijkste eigenschap van de mens: ik hoop dat ik altijd nieuwsgierig zal blijven.’

Toen uw vader zijn bedrijf aan u en uw zus overliet, splitste hij het radicaal op. Zal u dat later ook doen voor uw kinderen?

‘Dat kan ik nu onmogelijk zeggen. Ze zijn 7, 10, en 12 jaar, allemaal ontzettend boeiende en zeer diverse kinderen. Van minstens eentje heb ik al de indruk dat de zaak niet zijn of haar cup of tea is. Ik zou nooit eisen dat ze de zaak voortzetten. Wij moeten ze de roots geven om uit te groeien, hun vleugels uit te slaan en te doen wat ze willen doen, wat dat ook is. Ik vind wel dat ze hun talenten maximaal moeten gebruiken.’

 

SLECHTSTE INVESTERING

‘Ik heb ooit een aantal fitnesstoestellen gekocht en die staan er nog altijd onaangeroerd bij. Ik ben een buitensporter: je weerstand verbetert, je hebt contact met de natuur, je ademt goede lucht en je wordt niet gestoord door het geluid van een loopband.’

 

BESTE INVESTERING

‘Mijn oude boerderij tussen de oude en de nieuwe Schelde in Weert. Daar kom ik tot rust. Ik kan uren in mijn tuin naar de natuur kijken.’

 

 

Portefeuille Karel Van Eetvelt

‘Ik ben geen materialist’

 

Karel Van Eetvelt is gedelegeerd bestuurder van Unizo. Hoe staat hij tegenover geld?

 

BRUSSEL.

Welke rol speelt geld in uw leven?

‘Geld is niet zo belangrijk voor mij. Het volstaat om in mijn basisbehoeften te kunnen voorzien. In de vijfentwintig jaar dat ik professioneel actief ben, heb ik gemerkt dat je je aanpast aan hoeveel geld je hebt. Nooit heb ik het gevoel gehad dat ik te weinig had. Eigenlijk interesseert geld me maar matig. Ik ben geen materialist, maar ik hou wel goed in de gaten waar ik mijn geld aan uitgeef en ik vul ook zelf mijn belastingsbrief in. Waarbij ik vaststel dat ik minder dan een derde overhoud van wat ik aan Unizo kost. Dat is de frustratie in het kwadraat: echt kwaad word ik daarvan. Ik ben voor solidariteit, maar dit gaat me te ver.’

Waar kunt u veel aan uitgeven?

‘Aan mijn ontspanning, en mijn belangrijkste ontspanning is fietsen. Niet dat ik zoek naar de allerlaatste snufjes, maar wel naar wat kwalitatief degelijk en duurzaam is. Ik bezit een aantal fietsen, waaronder een van 4.000 euro. Ik heb het geluk dat ik Eddy Merckx heb leren kennen en met een Merckx kan rijden, een fantastische fiets. Waar ik ook geld aan besteed is reizen. Ik zoek niet de luxe op, maar wil degelijk gehuisvest zijn en goed eten. Op vakantie let ik wat minder op mijn geld. Aan luxe kan ik geen geld geven: ik heb een klein teeveetje, geen grote stereo, maar wel een goed bed van 3.000 euro. Ik ben een moeilijke slaper en ik heb last van mijn rug, vandaar.’

Doet u aan sparen en beleggen?

‘Wat beleggen betreft, heb ik alles bij mekaar ooit voor 1.000 euro aandelen gekocht, vooral om die wereld een beetje te leren kennen en de beurs te kunnen volgen. Tot mijn scha en schande heb ik geleerd dat je er beter van afblijft als je er niet veel van kent. Ik ben een klassieke spaarder, met een spaarboekje en een beleggingsfonds gekoppeld aan een levensverzekering. Ik doe aan pensioensparen sinds mijn 25ste en leg geld opzij voor de studies van mijn kinderen. Het gaat allemaal niet over extreem veel geld: ik heb een goed inkomen, maar voor hoge weddes moet je niet in een middenveldsorganisatie werken. Dan kies je beter voor een hoge functie in een internationaal bedrijf.’

Maakt u zich soms zorgen over uw pensioen?

‘Nee, omdat ik er zelf mee voor spaar en omdat ik niet van plan ben om te stoppen op mijn 65ste. Net zoals mijn vader (Jozef Van Eetvelt, de vorig jaar afgetreden langstzittende burgemeester van Vlaanderen, red.) wil ik werken tot het echt niet meer gaat. Stilzitten kan ik niet. Ik zal altijd een beetje blijven werken en een beetje verdienen: dat lijkt me een gezonde manier van leven die ik iedereen zou aanraden.’

Wanneer gaat u weg bij Unizo?

‘Ik ga ervan uit dat je dit werk best niet doet tot aan je pensioen, al hou ik van de job. Maar het is zeer intensief, de tijdsbesteding is gigantisch en de druk is vrij groot. Bovendien mag het geen routine worden. Wat wordt het dan? In de politiek ga ik zeker niet. De kans dat ik in de ondernemerswereld beland, is reëel, de kans dat het met sport te maken heeft, met lobbyen, coachen, begeleiden, ook. Ik denk wel dat ik als zelfstandige zou kunnen werken.’

Als de zelfstandigen waar Unizo voor opkomt geen stevig spaarpotje hebben, stevenen ze na hun pensioen op de armoede af. Wat kan je daaraan doen?

‘Wij raden hen aan om tijdens hun carrière op een verstandige manier met geld om te springen. De meesten investeren in vastgoed, reden waarom wij pleiten tegen de verhoging van de onroerende voorheffing. Van bij de start een aanvullend pensioen afsluiten is aan te bevelen en fiscaal mooi meegenomen. Vastgoed verwerven is een economisch interessante en maatschappelijk belangrijke investering. Actief beleggen raden we af, behalve voor wie er verstand van heeft of wie zich goed laat begeleiden. We ijveren ook voor een hoger zelfstandigenpensioen, maar het wettelijk pensioen zal nooit van die aard zijn dat je er goed van kunt leven, noch voor de werknemer, noch voor de zelfstandige. En meer pensioen betekent ook hogere belastingen, daar moeten we eerlijk in zijn.’

 

BESTE INVESTERING

‘Mijn bed en mijn fiets. Het zijn duurzame investeringen die de kwaliteit van mijn leven verbeteren.’

 

SLECHTSTE INVESTERING

‘Ik heb me ooit laten verleiden tot de aanschaf van Fortis-aandelen die nu nog een paar cent waard zijn. Gelukkig waren het er heel weinig.’